„Pusty, posępny pokój o zamurowanych oknach, pośrodku, na krześle siedzi stary człowiek. Wokół jego bosych stóp plącze się kot”[1]. Tak oto rozpoczyna się maleńka powieść Funetesa pt. „Urodziny”. A mnie po raz kolejny twórca opasłej i zarazem rozpasanej do granic wyobraźni „Terry Nostry” zadziwia swoją zwięzłością i minimalizmem. Minimalizmem objętościowym, bo wewnątrz… wewnątrz tkwią przestrzenie niezmierzone… Ale zacznijmy od początku… punktem wyjścia, postacią od której zaczyna się powieść (ale nie opowiadana historia) jest Siger z Brabancji, XVIII wieczny francuski teolog i filozof, który był propagatorem idei Awerroesa i popadł w związku z tym w konflikt z Inkwizycją. Uciekł do Italii i tam zamknął się w domu z jednym służącym, który ponoć zamordował go ok. 1281 roku. Ale u Fuentesa nie może być prosto! Kolejne, jakby oderwane sceny, jak nić w patchworku, łączy głos jednego narratora, który jest jednocześnie wszystkimi męskimi postaciami – Sigerem, św. Grzegorzem (bo miał widzenie św. Jana i Matki Bożej i potwierdzał doktrynę Trójcy Bożej?), Jezusem, może nawet Bogiem… Podobnie rzecz ma się z postaciami kobiecymi – są odrębnymi istotami a zarazem tylko wielokrotnością tej jednej jedynej – Nuncją (ambasadorem bohatera?), św. Emilią (założyła ochronkę dla dzieci i była założycielką Zgromadzenia Sióstr Świętej Rodziny?), Marią – Matką Bożą… Fuentes bawi się czasem, pamięcią, odbiciami; powtarzalnością historii. Awerroes twierdził, że świat jest wieczny, dusza jest podzielona na dwie części, jedną indywidualną, a drugą boską i że indywidualna część duszy nie jest wieczna, wszyscy ludzie dzielą jedną, i tę samą duszę. To za nim powtarza starzec: „Jeśli świat jest wieczny, nie mógł zostać stworzony, jeśli prawda jest niejednoznaczna, może ich być wiele, jeśli inteligencja jest wspólna dla rodzaju ludzkiego, indywidualna dusza nie jest nieśmiertelna, natomiast ludzkość jako gatunek, tak”[2]. starzec